Қазақстанда зейнет жасы 2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап өзгереді

Қазіргі уақытта Қазақстанда әйелдердің зейнет жасын кезең-кезеңімен ұлғайту қолға алынуда. Осыған байланысты зейнеткерлікке шығатын қазақстандықтар осы жылдың соңына дейін ХҚО-ға дер кезінде хабарласуы қажет.

Егер заңдарда және халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының азаматтары, Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар зейнетақы төлемдерiн алуға құқылы.

Бүгінде Қазақстанда еліміздің зейнетақы жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізілуде. Соның бірі – әйелдердің зейнет жасын ұлғайту. Бұл өзгерісті жүзеге асыру үшін 2018-2027 жылдар аралығында 10 жыл ішінде әйелдердің зейнеткерлік жасын кезең-кезеңімен 63 жасқа дейін жеткізу жоспарлануда. Яғни, биыл қазақстандық әйелдер 60 жаста зейнетке шығатын болса, 2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл көрсеткіш 60 жас 6 айға тең болады.

Ерлер үшін зейнеткерлікке шығу жасы – 63 жас, әйелдер үшін – 60 жас (2021 ж.). бапқа сәйкес. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабына сәйкес әйелдердің зейнеткерлік жасы 2027 жылға дейін 10 жылға жыл сайын 6 айға ұлғайтылады.

Әйелдердің зейнеткерлік жасын кезең-кезеңмен ұлғайту:

2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – 58,5 жасқа толғанда;

2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – 59 жасқа толғанда;

2020 жылғы 1 қаңтардан бастап – 59,5 жасқа толғанда;

2021 жылғы 1 қаңтардан бастап – 60 жасқа толғанда;

2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - 60,5 жасқа толғанда;

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап - 61 жасқа толғанда;

2024 жылғы 1 қаңтардан бастап - 61,5 жасқа толғанда;

2025 жылғы 1 қаңтардан бастап - 62 жасқа толғанда;

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап - 62,5 жасқа толғанда;

2027 жылғы 1 қаңтардан бастап - 63 жасқа толғанда.

Ерте жаста шығу қарастырылған:

1) 1949 жылғы 29 тамыздан бастап 1963 жылғы 5 шілдеге дейін (кемінде 5 жыл) Семей ядролық сынақ полигонында ядролық қаруды сынақтан өткізудің салдарынан зардап шеккен төтенше және ең жоғары радиациялық қауіпті аймақтарда тұрған азаматтар;

ерлер - 50 жасқа толғанда;

әйелдер – 45 жасқа толғанда.

2) 5 және одан да көп бала туған (асырап алған, асырап алған) және оларды сегіз жасқа дейін тәрбиелеген әйелдер 53 жасқа толған кезде жасы бойынша зейнетақы төлемдерін алуға құқылы.

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысушылар үшін жинақталған зейнетақы қаражатының жеткіліктілігін ескере отырып, зейнетақы аннуитетін сатып алған жағдайда 52 жасқа толған кезде жинақтаушы зейнетақы жүйесінен зейнетақы төлемдерін тағайындау құқығы сақталады.

Зейнетақы қанша болады

Зейнеткерлік жасқа жетуіне байланысты ай сайынғы зейнетақы бірнеше бөліктен тұрады. Базалық зейнетақы барлық қазақстандықтарға төленетініне кепілдік берілген. Оның ең төменгі мөлшері 10 жыл және одан аз жұмыс өтілі бар зейнеткерлер үшін ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54% құрайды. Биыл 18 524 теңге болса, келесі жылы 5 пайызға артық – 19 450 теңге. Ал ең жоғарғы сома 33 жыл және одан да көп еңбек өтілі бар зейнеткерлер үшін ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең.

Ағымдағы жылы ПМ 34 302 теңге, келесі жылы 36 018 теңге.

Одан әрі 1998 жылға дейін кемінде алты ай жұмыс істеген зейнеткерлер үшін базаға зейнетақының ынтымақты бөлігі қосылады. Оның мөлшері еңбек өтіліне және орташа айлық табысына байланысты. 1998 жылға дейін 20 жыл еңбек өтілі бар әйелдер үшін жасы бойынша ең төменгі зейнетақы биылғы жылы 43 272 теңге болса, келесі жылы ол 7 пайызға өсіп, 46 302 теңгені құрауы тиіс. Ал ынтымақты зейнетақының ең жоғары мөлшері ағымдағы жылы 46 АЕК-тің 75 пайызынан немесе 100 637 теңгеден, келесі жылы 105 674 теңгеден аспауы мүмкін.

Егер еңбек өтілі аз болса, онда тағайындалған ынтымақты зейнетақы соған сәйкес азаяды. Айналымдағы жылы БЖЗҚ-да зейнетақы жинақтары есебінен қамтамасыз етілетін зейнетақының үшінші құрамдас бөлігінің айлық мөлшері зейнетақы жинақтары сомасының шамамен 0,54%-ын құрайды. БЖЗҚ-дан ең төменгі зейнетақы төлемі ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70 пайызын немесе ағымдағы жылы 24 012 теңгені, келесі жылы 25 213 теңгені құрайды. Ал максимум ештеңемен шектелмейді.

Егер өтініш берушінің зейнетақы шотында ағымдағы жылға жарамды сомасы 12 ең төменгі зейнетақы немесе 519 264 теңгеден кем болса, онда бұл ақшаның барлығы бір уақытта төленетінін ескеріңіз. Келесі жылы зейнетақы төлемдерін алуға өтініш білдіретін зейнеткерлер үшін бұл сома 555 624 теңгеге дейін өседі.