«Мен ол жаққа енді бармаймын». Ресейлік сарбаздың жан сыры

Ресейде соғыстан оралып, запасқа өткен сарбаздар қайтадан майданға жіберіледі. Бұл жолы мобилизация заңына сәйкес қақтығыс аймағына бару керек. Наразы сарбаз BBC-ге пікір білдірді.

«Мен артиллерияда сарбазбын. Сондықтан мен қолыммен ешкімді өлтірген жоқпын. Дүрбі ұстаған споттер нысананың координаталарын береді, офицер бұрышты есептейді, мен нысананы көздеп, шүріппені басамын. Бұл тек темірді қозғалту секілді әрекет. Мен өлгендерді көрмеймін.. Артиллерияда оқ атылған адам өлсе  «нысана пысықталды» дейді»,- міне, осылайша сарбаз соғыстағы қызметін баяндап берді.

– Оны қайда  үйретеді?

– Теорияны армияда үйретеді. Бірақ менде ондай ештеңе болған жоқ. Келісім-шарт уақытында екі рет тек атқа мініп, нысананы көздеуге шықтық. Бірақ ешқандай оқ атпадық.

– Өміріңізде бірінші рет Украина аумағына көлікпен кіргенде оқ жаудырған екенсіз ғой?

– Иә. Бірінші рет Буча маңында аттым.

– Яғни, өміріңізде бірінші рет соғысқа қатысып отырсыз – өміріңізде бірінші рет сонда оқ аттыңыз ба?

–Иә.

Краснодардан келген 20 жастағы Сергей әуелде BBC-ге аяқ астынан, құлықсыз сөйлейді. Шілдеде ол батальоннан Попаснаға қашып, бес ай бойы қалай соғысқаны туралы ешкіммен сөйлеспей, үйде отырған. Қыркүйектің 23-і күні әскери прокурор телефон соғып: «Не дүйсенбі күні тағы барасың, не түрмеге отырасың» деді. «Мен ол жаққа қайта баруға дайын емеспін», - дейді Сергей. Соғыстың бес айында ол «бәрін көргендіктен соғысқа оралу мүмкін емес» екенін айтады.  

«Мақсат жоқ, жоспар жоқ»

19 жастағы Сергей әскерге 2021 жылдың көктемінде шақырылды және тамыз айында олар келісімшартқа отыруды ұсынды. Соңғы жылдары Қорғаныс министрлігі бұл қызмет түріне мүмкіндігінше көп қызмет ұсынды. Себебі оларға  әскердегі кәсіби сарбаздар саны туралы бөлімнің есептерін арттыруға бұл әрекет маңызды болды.

Қаңтар айының соңында әріптестерімен бірге Белоруссияға жаттығуларға жіберді. «Біз Украинаға 23 ақпанда баратынымызды білдік», - дейді Сергей. Саптағы жауынгерлердің ең кішісі – 18 жаста болған. Жауынгерлерге «егер түн батқанға дейін ол жерде ештеңе шешілмесе, онда бәрі барады» деді. Және олар үш күн құрғақ азық берді.

Қашу мүмкін болмады ма?

– Қашатын жер  жоқ.

«Идеалды, жылтыратылған, механиктер дайындаған» танктерде олар Чернобыльға снарядсыз аттанды. Біріншісі Гостомельде болдық.  600-ге жуық адамы бар батальонға украиндық артиллериялық снарядтар ұшып келді. Бірден бес мәйіт пен ондаған жаралы адам пайда болды. Тіпті танк ішіндегілер де жарақаттанып, танк тесілді. БМП-2 жұқа».

Сол күні Сергей өміріндегі бірінші өлген адамды көрді: оның 19 жастағы әріптесі қайтыс болады.

«Дүрбелең басталды. Біз ормандағы бір қоймаға кірдік. Біз тоқтап, абдырап қалдық. Біз ақымақтықпен не істерімізді білмедік. Тіпті  командирлер не істерін білмеді. Батальон командирі командирлерге айқайлады: « *** (неге) ол жерде тұрсың!» – деп, сосын олар бізге «позицияны алыңдар» деді.

Сергейдің полкі «біраз окоп қазып» орманда түнеп қалады. Сол күні оларға ғана оқ атылған жоқ. Сергейдің айтуынша, украин әскерлері «бір дивизияны толығымен талқандаған».

Таңертең бір-екі шақырым жол жүріп, басқа орманға бардық. Украиндар сол кезде полктің бірінші лагері орналасқан қойманы бомбалады.

Командирлердің мақсаты да, жоспары да болған жоқ, дейді Сергей. Тіпті тамақ та жоқ, үш күнге берілетін құрғақ азық бір аптаға созылды.

«Неге тамақ жоқ екенін ешкім түсіндірмеді. Біздің командирлер де тамақ ішпеді.  Полк командирінің барлау взводы бар, ол барлық дүкендерді аралады. Сондықтан олар көп азық жеді деп ойлаймын».

Біз атып, сосын ішуге кеттік

Наурыздың алғашқы күндерінде Сергей болған батальон Бучаға аттанды. «Жаяу әскерді артиллериямен жауып тастадық». Біз қаланың дәл ортасында тұрдық, танктерден шықтық – жарты  сағаттан кейін бізге снаряд ұшты. «Бірден екі полк командирінің орынбасары, біздің батальон командирі және бір топ қатардағы сарбаздар қаза тапты».

Қолбасшы қайтыс болғанда, тірі қалғандар арасына жаңа басшы тағайындалады. Сонымен қатар, «майданда тәжірибелі адамдар аз: негізінен барлығы 19-20 жаста», дейді Сергей. «Бес әскери қызмет еткен сирек зеңбірек командирлері болды. Біздің зеңбірек командирі 12 жыл қызмет еткенмен, ешқашан соғысқа қатыспаған, ол тек бөлімшеде қызмет еткен».

Барлық ауыртпалықты артта қалдырған Сергей үйіне оралады. Бірақ көп өтпей оны қайтадан майданға шақырған.