28 мың тонна қоқыс: Ақмолада тазалық жұмыстары неге әлі өзекті?

Ақмола облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы басқармасының мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері өңірде 46 766 аула мен аумақ тазартылып, 60 656 көшет отырғызылған. Сонымен қатар 758 саябақ пен сквер, 1 779 тарихи-мәдени нысан аумағы ретке келтірілген. Экологиялық жұмыстарға 400 мыңнан астам тұрғын қатысқан.

Бір қарағанда, көлем ауқымды. Бірақ өткен жылғы көрсеткіштермен салыстырғанда айырмашылық байқалады. 2025 жылдың қорытындысында облыста шамамен 87 мың тонна қоқыс шығарылып, 133 мың аула аумағы тазартылған және 182 мың ағаш отырғызылған. Бағдарламаға 700 мыңнан астам адам қатысқан. 

2026 жылғы 17 қыркүйектегі көрсеткіштерді былтырғы толық жылдық нәтижемен салыстырсақ, биыл әзірге былтыр шығарылған қоқыс көлемінің 32 пайызға жуығы, тазартылған аумақтардың 35 пайызы, отырғызылған көшеттердің 33 пайызы орындалған. Қатысушылар саны бойынша бұл көрсеткіш 57 пайыздан асады.

Бірақ бұл жерде бір маңызды ерекшелік бар: 2025 жылғы сандар – толық жылдық қорытынды, ал 2026 жылғы дерек – қыркүйек айының ортасына дейінгі нәтиже. Сондықтан мұны «көрсеткіш төмендеді» деп бағалауға болмайды. Дегенмен жыл аяқталуына үш айдан аз уақыт қалғанын ескерсек, биылғы көрсеткіштердің жыл соңына дейін қаншалықты өсетіні маңызды.

Тағы бір мәселе – қоқыстың кейінгі тағдыры. Басқарманың 2026 жылғы есебінде 28 мың тоннаға жуық қалдық шығарылғаны айтылғанымен, оның қанша тоннасы сұрыпталғаны немесе қайта өңдеуге жіберілгені көрсетілмеген.

Бұл мәселе өңір үшін өзекті. 2025 жылдың бірінші тоқсанында Ақмола облысында 50 млн тоннадан астам өндірістік қалдық түзілген, оның тек 20,5 пайызы ғана өңделген. Бұл көрсеткіш «Таза Қазақстан» аясында жиналатын тұрмыстық қоқыспен бір санат емес, бірақ өңірдегі қалдықтарды басқару мәселесінің ауқымын көрсетеді.

Тазалық жұмыстарының қажеттілігі әлі де сақталып отыр. Тамыз айында Ақмола облысының прокуратурасы Целиноград ауданында рұқсатсыз 3 гектар аумақта қатты тұрмыстық қалдықтарды жинау фактісін анықтаған. Сол кезеңдегі рейдтер барысында елді мекендерді абаттандыру талаптарын бұзғаны және қоғамдық орындарды ластағаны үшін 130-дан астам адам әкімшілік жауапкершілікке тартылған. 

Демек, «Таза Қазақстанның» нәтижесін тек жиналған қоқыс көлемімен өлшеу жеткіліксіз. Қалдықты жинағаннан кейін оны сұрыптау, қайта өңдеу, заңсыз үйінділердің қайта пайда болуына жол бермеу және тұрақты инфрақұрылым қалыптастыру да маңызды.

Ақмола облысында 2026 жылы қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу жобаларын іске асыру жоспарланған. Бұл бағыттағы нәтижелер тазалық акцияларының ұзақ мерзімді тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді.