Қазақстан тарихында 14 рет жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды

Қазақстанда жалпыұлттық аза тұту күндері ірі қайғылы оқиғалардан кейін жарияланып келеді. Тәуелсіздік жылдарында мұндай күндер шахтадағы апат, табиғи апат, әуе апаты, қарулы шабуыл, пандемия және әскери оқиғаларға байланысты белгіленді.

2006 жыл – Ленин атындағы шахтадағы апат
Алғашқы жалпыұлттық аза тұту күні 2006 жылғы 22 қыркүйекте жарияланды. 20 қыркүйекте Қарағанды облысының Шахтинск қаласындағы Ленин атындағы шахтада метан жарылып, 41 кенші қаза тапты. 

2008 жыл – Абай шахтасындағы жарылыс
2008 жылғы 14-16 қаңтарда Қарағанды облысындағы Абай шахтасында метан жарылып, 30 кенші көз жұмды. Осыған байланысты бірнеше күнге аза тұту жарияланды. 

2010 жыл – Қызылағаштағы су тасқыны
2010 жылғы 16 наурызда Алматы облысының Қызылағаш ауылындағы бөгеттің бұзылуы салдарынан болған алапат су тасқынынан 45 адам қаза тапты. 

2012 жыл – «Арқанкерген» оқиғасы
2012 жылғы 5 маусымда «Арқанкерген» шекара бекетіндегі қайғылы оқиғаға байланысты жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. Оқиға салдарынан 14 шекарашы мен бір қорықшы қаза тапты. 

2012 жыл – әскери ұшақ апаты
Сол жылдың 25 желтоқсанында Шымкент маңында ҰҚК Шекара қызметінің Ан-72 әскери ұшағы апатқа ұшырады. Борттағы 27 адамның барлығы қаза тапты. 

2013 жыл – SCAT ұшағының апаты
2013 жылғы 31 қаңтарда Алматы маңында SCAT әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшырап, 21 адам қаза болды. 

2016 жыл – Ақтөбедегі қарулы шабуыл
2016 жылғы 9 маусымда Ақтөбедегі қарулы шабуылдардан кейін жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. Оқиғалар кезінде бейбіт тұрғындар мен әскери қызметшілер қаза тапты. 

2019 жыл – Bek Air ұшағының апаты
2019 жылғы 28 желтоқсанда Алматы маңындағы Bek Air ұшағының апатына байланысты елде аза тұту жарияланды. 27 желтоқсандағы апаттан 12 адам қаза тапты, ұшақ бортында 93 жолаушы және экипаждың 5 мүшесі болған. 

2020 жыл – COVID-19 пандемиясы
2020 жылғы 13 шілде коронавирус пандемиясынан қайтыс болған азаматтарды еске алуға арналды. Бұл аза тұту күні жеке бір апатқа емес, пандемия құрбандарына байланысты жарияланды. 

2021 жыл – Байзақтағы жарылыс
2021 жылғы 29 тамызда Жамбыл облысының Байзақ ауданындағы әскери бөлімнің оқ-дәрі қоймасында болған өрт пен жарылыстарға байланысты жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. 

2022 жыл – Қаңтар оқиғасы
2022 жылғы 10 қаңтарда Қаңтар оқиғалары кезінде қаза болғандарды еске алу үшін жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. 

2023 жыл – «Семей орманы» өртіндегі қаза
2023 жылғы 12 маусымда Абай облысындағы «Семей орманы» аумағындағы өрт кезінде қаза болған 14 орманшыны еске алу үшін аза тұту жарияланды. 

2023 жыл – Костенко шахтасындағы апат
2023 жылғы 29 қазанда Қарағанды облысындағы Костенко шахтасындағы апаттан 46 кенші қаза тапты. Осыған байланысты елде жалпыұлттық аза тұту күні жарияланды. 

2026 жыл – Каспийдегі әскери қызметшілердің қазасы
2026 жылғы 25 қыркүйекте Маңғыстау облысында қызметтік міндетін атқару кезінде қаза болған әскери қызметшілерге байланысты жалпыұлттық аза тұту жарияланды. Бұл шешім Мемлекет басшысының 24 қыркүйектегі №334 өкімімен қабылданды. 

Осылайша, 2026 жылғы 25 қыркүйек – тәуелсіз Қазақстан тарихындағы 14-ші жалпыұлттық аза тұту күні. Бұл күн ел тарихындағы ауыр оқиғалардан қаза тапқандарды еске алудың және олардың жақындарының қайғысына ортақтасудың белгісі болды.