«Таза Қазақстан»: Қостанайда қоқыс мәселесі шешілмей тұр

Қостанай облысында «Таза Қазақстан» бастамасы аясында атқарылған жұмыстар туралы әкімдік есеп берді. Ресми жауапқа сәйкес, жыл басынан бері өңірде 500 мыңнан астам тұрғын, ұйымдар мен кәсіпорындар экологиялық іс-шараларға қатысқан.

Сонымен қатар 286 саябақ пен скверде тазалық және абаттандыру жұмыстары жүргізіліп, 287 тарихи-мәдени ескерткіш қамтылған. 2026 жылы облыс аумағында 59 мыңнан астам ағаш отырғызылған.

Алайда бұл көрсеткіштер өңірдегі экологиялық мәселелердің толық шешілгенін білдірмейді.

Мысалы, Қостанай облысында бұған дейін қалдықтарды басқару инфрақұрылымына қатысты проблемалар көтерілген. Облыста жылына орта есеппен 200 мың тоннадан астам қатты тұрмыстық қалдық түзіледі. Бұған қоса, бұрынғы деректерде өңірдегі 239 полигонның тек 133-і, яғни 56 пайызы ғана заң талаптарына сәйкес келгені айтылған. Кейбір ауылдарда орталықтандырылған қоқыс жинау қызметімен қамту деңгейі де төмен болған. 

Қоқыс мәселесі кейінгі жылдары да күн тәртібінен түскен жоқ. 2024 жылы Қостанай облысында 373 рұқсат етілмеген қоқыс орны анықталып, оның 354-і жойылған. Бұл ретте өңірдегі коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу үлесі 2024 жылы 21,1 пайызға жеткен. 

Өңірдің өз есебінде де ауқымды жұмыстар көрсетілген. 2024 жылы 354 рұқсат етілмеген қоқыс үйіндісі жойылып, шамамен 200 мың тонна қоқыс шығарылған, 327 саябақ абаттандырылып, 133 мыңнан астам ағаш отырғызылған. 

2026 жылғы жаңа есепте ағаш отырғызу көрсеткіші 59 мыңнан астам деп көрсетілген. Яғни бір жылдық көрсеткіштерді салыстырғанда, биылғы отырғызылған ағаш саны 2024 жылғы көрсеткіштен төмен.

Мәселенің тағы бір қыры – тазаланған аумақтардың кейінгі жағдайы. Қостанай қаласында 2025 жылы полиция мен экологтар кезекті рейд кезінде бұған дейін тазаланған аумақта қайтадан құрылыс және тұрмыстық қалдықтардың жиналғанын анықтаған. 

Бұл «Таза Қазақстан» аясында бір реттік тазалық жұмыстарымен қатар, қоқыстың қайта пайда болуына жол бермеу және қалдықтарды тұрақты басқару жүйесін күшейту қажет екенін көрсетеді.

Сонымен бірге 2026 жылы облыста «Таза Қазақстан» бойынша 500 мыңнан астам адамның қатысқаны айтылғанымен, әкімдік жауабында қанша тонна қоқыс шығарылғаны, қанша заңсыз қоқыс орны анықталғаны және олардың қаншасы жойылғаны көрсетілмеген.

Осы себепті биылғы ресми есепте қатысушылар саны, абаттандырылған нысандар мен отырғызылған ағаштар туралы дерек бар болғанымен, экологиялық жағдайдың нақты өзгерісін бағалайтын көрсеткіштер толық қамтылмаған.