ҚҚС мөлшерлемесінің өсуі бюджет кірісін күткендей арттырмады

Ольга Перепечина 2027 жылы бюджеттің меншікті кірістерін 16 пайыздан астамға, шамамен 2,8 триллион теңгеге арттыру көзделгенін атап өтті. Алайда бұл жоспар биылғы кіріс көлемінің төмендетілген бағасына сүйенеді. Депутаттың сөзінше, ҚҚС мөлшерлемесін 12 пайыздан 16 пайызға көтеру 2026 жылғы бюджет кірістерін күтілген деңгейде ұлғайтқан жоқ.

Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, жыл басында Қазақстанда 2 175 605 жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес субъектісі болса, 1 шілдеде олардың саны 1 974 899-ға түскен. Бұл алты айда 200 706 субъектіге немесе 9,2 пайызға аз. 1 қыркүйекте көрсеткіш 1 984 663-ке жеткенімен, жыл басындағы деңгейден шамамен 191 мыңға төмен болып қалды. Ал Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин алғашқы жартыжылдықта кәсіпкерлік субъектілерінің саны 499 мыңға, яғни 20,4 пайызға өскенін айтқан. Бұл есеп Мемлекеттік кірістер комитетіндегі салық төлеушілер деректеріне негізделген, ал Статистика бюросы жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды санайды.

Қаржыгер Сапарбай Жұбаев 2026 жылы бюджет шығыстары шамамен 27 триллион теңге, ал салық түсімдері 17-18 триллион теңге болғанын айтып, тапшылықты шамамен 10 триллион теңге деп бағалады. Оның пікірінше, тапшылықты азайту үшін салық кірістерін арттырып, жоғары табысы бар азаматтарға прогрессивті мөлшерлеме қолдану қажет. Жұбаев мұндай өзгеріс жеке тұлғалардан түсетін салықтың үлесін 10-12 пайыздан 15-17 пайызға дейін жеткізуі мүмкін деп санайды.

Экономист Айбар Олжаевтың айтуынша, Қазақстанда жеке тұлғалар үшін прогрессивті салық жүйесі қарастырылған: белгіленген шектен асатын табысқа 15 пайыздық мөлшерлеме қолданылады. Сарапшылар кәсіпорындарға салық жүктемесін шамадан тыс арттырудан сақ болу керегін де атап өтті, өйткені бұл ірі компаниялардың басқа елдерге кетуіне әкелуі мүмкін.