Несие төлемін азайтудың жолдары: қайта қаржыландыруда нені ескеру керек

Қайта қаржыландыру кезінде қарыз алушы жаңа несиені тиімдірек шарттармен рәсімдеп, сол қаражатқа бұрынғы берешегін өтейді. Айгерім Ильясова жаңа ұсыныстарды салыстырғанда атаулы пайыздық мөлшерлемемен шектелмей, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесіне (ЖТСМ) назар аудару керегін айтты. ЖТСМ несиеге қатысты комиссиялар мен төлемдерді де қамтиды.

2023 жылғы 15 мамырдан бастап банктер мен микроқаржы ұйымдары жарнамада ЖТСМ-ді атаулы мөлшерлемемен қатар көрсетуге міндетті. Дегенмен, қаржыгер несие пакетіне қосылатын, ЖТСМ есебіне кірмейтін қызметтердің құнын да анықтап алуға кеңес береді. Олардың қатарында «қаржылық кепілдік» пен сақтандыру қызметтері болуы мүмкін.

Несиені толық немесе ішінара мерзімінен бұрын өтеу де артық төлемді азайтуға көмектеседі. 2025 жылғы 31 тамыздан бастап жеке тұлғалар мұны айыппұлсыз және өсімпұлсыз жасай алады. Бұл талап сол күннен кейін берілген несиелерге қатысты; одан ертерек рәсімделген қарыз бойынша банктен өтеу шарттарын нақтылаған жөн.

Ильясова мысал ретінде жылдық мөлшерлемесі 25% болатын 10 млн теңге несиені келтірді: оны толық өтеуге бір жыл қалса, артық төлем шамамен 1,4 млн теңге болады. Қарызды 21%-бен қайта қаржыландырып, мерзімді үш жылға ұзартқан жағдайда артық төлем 3,3 млн теңгеге дейін өседі. Ал ай сайынғы төлем екі еседен астам азаяды.

Қазақстан Ұлттық банкінің базалық мөлшерлемені 2026 жылғы 23 қазанда 50 базистік тармаққа, 15,75%-ға дейін төмендетуі банктердің несие мөлшерлемелері бірден өзгереді деген сөз емес. Ильясованың айтуынша, ақша-кредит саясатының 2030 жылға дейінгі стратегиясында мөлшерлеменің несие арнасы арқылы экономикалық белсенділікке ықпалы жарты жыл ішінде байқалатыны көрсетілген.